Val'Heureux is geen klein bier

Studiereis 27 oktober 2018

Sander Van Parijs

Muntuit organiseerde op 27 oktober 2018 een bezoek naar de gemeenschapsmunt Val’Heureux te Luik. Eerder gingen we al naar Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland, maar het niet zo verre Wallonië was tot voor kort een kleine blinde vlek.

We waren best nieuwsgierig. Hoe pakken ze gemeenschapsmunten ten zuiden van de taalgrens aan? En vooral: wat kunnen we van onze buren leren?

De Val’Heureux is een monnaie citoyenne, zoals ze het zelf noemen. Het hoofddoel van haar leden is de transitie naar een andere, lokale en meer duurzame economie ruggensteunen. Wanneer een deelnemende burger euro’s naar Val’Heureux omwisselt dan is dit een bewuste keuze om economische spelers die dit doel ter harte nemen te steunen.

Lees verder onder de foto.

Buy local

Vijf valleien, één systeem

De gemeenschapsmunt circuleert sinds 2014. Oorspronkelijk als Valeureux maar sinds kort als Val’Heureux. Die naamswijziging is niet toevallig maar het resultaat van een heel proces. Terwijl de gemeenschapsmunt meer vorm kreeg steeg ook het enthousiasme rondom Luik. Bijgevolg ontstond er discussie over de economische ruimte van de lokale munt. M.a.w. wat is de schaal van een lokale economie? De community achter de Val’Heureux wil een gemeenschapsmunt die niet alleen binnen Luik circuleert maar ook de stad met haar omgeving (Val of vallei) verbindt. Een stad vormt immers geen eiland binnen een streek maar bloeit net in interactie met haar hinterland. Tegelijkertijd groeit zo de kritische massa van potentiële deelnemers aan de gemeenschapsmunt. Zo ontstond uit de Valeureux dus de Val’Heureux. Eén lokaal muntsysteem dat intussen vijf valleien verenigt. Elke vallei heeft weliswaar zijn eigen community en identiteit. Die look-en-feel wordt onder meer zichtbaar gemaakt op de unieke biljetten per vallei.

Transitiepaden

Wanneer een nieuwe handelaar wil toetreden tot de Val’Heureux worden er afspraken gemaakt. De ondernemer en de community discussiëren over het transitiepad dat de eerste wil bewandelen. Echt harde criteria zijn er nauwelijks tot niet. Want wat in de ene sector een evidentie is, is in de andere een reuzestap en hiermee wil men rekening houden. Het aangaan van de dialoog tussen de community en de respectievelijke ondernemers vormt daarom het uitgangspunt. De Val’Heureux fungeert intussen als een soort van label. Ze maakt de intentie om maatschappelijk verantwoord te ondernemen zichtbaar en de community volgt dat engagement op. Intussen doen 280 handelaren mee, waarvan een 100tal in de stad Luik zelf.

Netwerkeffecten

Om het katalysatoreffect te maximaliseren worden aangekochte Val’Heureux in principe niet terug omgeruild naar euro. Dit in tegenstelling tot de transitiemunten die we kennen uit Engeland. Enkel wanneer de leden overtuigd zijn dat er geen andere oplossing kan worden gezocht is omruilen een optie. Bijvoorbeeld wanneer een populaire handelaar er niet in slaagt om al zijn Val’Heureux te besteden. Tot op heden is dat nog geen probleem geweest en blijken ondernemers creatief met deze beperking om te gaan.

Door Val’Heureux in omloop te houden, wordt de zoektocht naar netwerkeffecten verder gefaciliteerd. Lokale ondernemers verwijzen naar elkaar door. Bijvoorbeeld door een korting van vijf percent niet simpelweg te geven, maar deze in de vorm van Val’Heureux aan de klant schenken. Zo leidt de ene aankoop naar de andere binnen het netwerk. Binnen de community ontstaan ook nieuwe ideeën over hoe de band tussen consumenten en producenten kan aangehaald worden. Denk maar aan korte ketens, coöperaties, enzovoort.

De Val’Heureux is bovenal een community.

“Take time to celebrate”, zegt Rob Hopkins (Transition Network) en deze woorden nemen ze in Luik ter harte. Maandelijks organiseert men bijvoorbeeld een apéro bij een van de deelnemende partners. Er is het gelijknamige bier, dat niet alleen aan de feestvreugde maar ook aan het merk Val’Heureux bijdraagt. Er zijn de biljetten van nul Val’Heureux die dienstdoen als sociale waardering en als knipoog. De Val’Heureux draait voornamelijk op het vrijwillig engagement van haar leden en partners. Het ontwikkelen van een positieve vibe is daarom een essentieel ingrediënt voor succes. Die leden doen ook heel veel. Van het bijhouden van de administratie, over het faciliteren van de transacties, tot het werven van de community. De leden van de Val’Heureux worden gezien als de ambassadeurs van het project. Ze moeten niet alleen het verhaal zelf begrijpen, maar het ook goed kunnen brengen. Met het oog daarop kunnen ze allen een opleiding communicatie volgen.

In het zog van de Val’Heureux volgden een tiental gelijkaardige systemen in Wallonië en zijn er een viertal in opstart (op deze website kan je een kaartje vinden).

De Val’Heureux is de eerste gemeenschapsmunt met zijn eigen bier die we kennen. Maar zelfs voor we dat proefden was het een inspirerende dag…

Noot: De Val’Heureux bestaat nu alleen als papiergeld, maar heel binnenkort start de digitale versie op.