Jouw vraag zit er niet bij?
Leg ze aan ons voor
Heb je een concrete vraag of plannen voor je buurt, organisatie of gemeente?
Benoit denkt graag met je mee.
Goed om te weten
Veelgestelde vragen
Alles wat je wil weten over lokale munten
Wat is een lokale munt? Hoe waardeer je vrijwilligers? En hoe start je er zelf een? Hier vind je heldere antwoorden over lokale munten, Doelgericht Geld en Urbain, met voorbeelden uit de praktijk en links voor wie verder wil lezen.
Lokale munten en Doelgericht Geld
Wat is een lokale munt en hoe werkt die?
Een lokale munt is een munt die mensen binnen een bepaalde buurt, stad, gemeenschap of netwerk gebruiken. Je kan zo'n munt bijvoorbeeld verdienen door vrijwilligerswerk te doen, je buurt te helpen of een duurzame actie uit te voeren. Daarna kan je de munt omruilen voor iets dat waarde heeft voor jou of je gemeenschap.
Er bestaan verschillende namen en vormen, zoals lokale munten, gemeenschapsmunten, wijkmunten, tijdbanken en complementaire munten. Ze werken niet allemaal hetzelfde. Wat ze gemeen hebben, is dat mensen afspraken maken over hoe de munt werkt en waarvoor ze dient.
Een bekend voorbeeld zijn de Torekes in Gent. Buurtbewoners verdienden Torekes door zich in te zetten voor hun buurt.
Verder lezen:
Wat bedoelt Muntuit met Doelgericht Geld?
Doelgericht Geld is geld dat ontworpen is om een duidelijk doel te bereiken.
Met Doelgericht Geld kan je bijvoorbeeld vrijwilligers waarderen, buren verbinden, duurzame keuzes stimuleren of de lokale economie versterken.
Een lokale munt, gemeenschapsmunt of tijdbank kan dus een vorm van Doelgericht Geld zijn. Het doel bepaalt mee welke afspraken je maakt en hoe het systeem werkt.
Verder lezen: Het potentieel van Doelgericht Geld
Wat is het verschil tussen een lokale munt en Kate Coins of Vikingpunten?
Kate Coins, Vikingpunten en lokale munten vertrekken eigenlijk vanuit een gelijkaardig idee: je spreekt af hoe mensen punten of munten kunnen verdienen en waarvoor ze die kunnen gebruiken.
Een belangrijk verschil zit in het doel. Kate Coins en Vikingpunten worden vooral gebruikt om klanten te belonen voor aankopen of gebruik van diensten. Zo proberen bedrijven klanten aan zich te binden.
Met Doelgericht Geld gebruiken we diezelfde logica voor maatschappelijke doelen. Je kan mensen bijvoorbeeld waarderen omdat ze vrijwilligerswerk doen, zwerfvuil opruimen, spullen delen of hun buurt helpen.
Verder lezen: Het potentieel van Doelgericht Geld: van Kate Coins tot positieve munten
Wat is het verschil tussen een digitale lokale munt, Bitcoin en cryptomunten?
Een lokale munt kan digitaal zijn, maar is daarom nog geen cryptomunt.
Bitcoin en andere cryptomunten zijn digitale munten. Ze waren oorspronkelijk ook bedoeld om rechtstreeks betalingen mogelijk te maken. Vandaag worden veel cryptomunten vooral gekocht en verkocht als belegging of speculatief product. Mensen hopen dat hun waarde stijgt en houden ze daarom vaak bij in plaats van ze uit te geven.
Bij een digitale lokale munt ligt de focus ergens anders. Die is ontworpen om gebruikt te worden binnen een gemeenschap. De deelnemers spreken af hoe je de munt verdient, waar je ze kan gebruiken en welk doel ze ermee willen bereiken.
Het LoREco-project onderzocht bijvoorbeeld een digitale munt voor gemeenten. Het idee was om daarmee een aanvullende lokale economie te bouwen waarin inwoners en gemeente diensten kunnen uitwisselen. Zo blijft de munt circuleren en helpt ze om lokale inzet en waarde zichtbaar te maken.
Ook de technologie verschilt. Bitcoin gebruikt blockchain. Een digitale lokale munt kan blockchain gebruiken, maar dat hoeft niet. Voor Muntuit is technologie een middel. De belangrijkste vraag blijft: wat wil je met de munt in beweging zetten?
Verder lezen:
Wat kan je met een lokale munt bereiken?
Een lokale munt is geen doel op zich. Het is een middel om mensen rond een gezamenlijk doel in beweging te krijgen.
Je kan er bijvoorbeeld vrijwilligers mee waarderen, burenhulp stimuleren, mensen laten deelnemen aan lokale activiteiten of duurzame keuzes aantrekkelijker maken. Je kan een munt ook gebruiken om organisaties beter te laten samenwerken of om waarde meer lokaal te laten circuleren.
Wat een lokale munt doet, hangt dus af van de afspraken die je samen maakt.
Verder lezen:
Vrijwilligers waarderen en motiveren
Waarom is waardering belangrijk voor vrijwilligers en communities?
Mensen willen voelen dat hun inzet ertoe doet. Waardering maakt die inzet zichtbaar en kan mensen stimuleren om betrokken te blijven.
Dat gaat verder dan iemand bedanken. Je kan ook zichtbaar maken wat iemand heeft bijgedragen, samen successen vieren of tonen welke impact een groep bereikt.
Uit onderzoek van Muntuit en Hoplr blijkt bovendien dat er nog veel onbenut engagement in buurten zit. 55% van de bevraagden wil zich inzetten voor de buurt, maar doet dat vandaag nog niet. Waardering kan helpen om mensen over die drempel te krijgen.
Verder lezen:
Mag je vrijwilligers belonen en hoe doe je dat goed?
Ja, je kan vrijwilligers waarderen of een vergoeding geven. Je moet daarbij wel rekening houden met de regels rond vrijwilligerswerk.
Een waardering hoeft niet alleen uit geld te bestaan. Je kan mensen bijvoorbeeld een lokale munt geven waarmee ze zelf iets kiezen, toegang geven tot een activiteit of hen de mogelijkheid geven hun waardering door te geven.
Bij de Doorgeefvergoeding konden vrijwilligers bijvoorbeeld kiezen om hun vergoeding zelf te houden, te delen of door te geven. Zo kan je een systeem ontwerpen dat past bij je vrijwilligers en je organisatie.
Verder lezen:
Maakt een beloning vrijwilligers minder gemotiveerd?
Niet noodzakelijk. Maar het risico bestaat wel als de beloning de belangrijkste reden wordt om iets te doen.
Daarom is het belangrijk om ook andere motivaties te versterken. Mensen kunnen zich inzetten omdat ze iets willen betekenen, bij een groep willen horen, vooruitgang willen zien of zelf keuzes willen maken.
Het Octalysis-model onderscheidt acht van zulke motivaties. Het helpt om een waarderingssysteem zo te ontwerpen dat punten of beloningen de bestaande motivatie ondersteunen in plaats van vervangen.
Verder lezen:
Werkt het in de praktijk?
Werken lokale munten echt?
Ja, maar een lokale munt werkt niet vanzelf. Het doel, de spelregels, de partners en de mensen die het systeem dragen, bepalen mee het resultaat.
Er zijn ondertussen sterke voorbeelden in binnen- en buitenland:
- Torekes in Gent maakte buurtinzet zichtbaar. Op het hoogtepunt werd jaarlijks meer dan 11.000 uur buurtinzet geregistreerd. De munt hielp ook mensen bereiken die bij klassieke beleidsinitiatieven moeilijker betrokken raken.
- Buurtijd in Antwerpen gebruikt tijd als munt: één uur inzet is één Buur. Uit de impactstudie blijkt onder meer meer verbondenheid, meer waardering en meer informele zorg en buurtcontact.
- LimbU in Limburg bouwde voort op een systeem dat duurzaam gedrag beloonde. Onderzoek bij bijna duizend Limburgers wees erop dat 33% van de niet-deelnemers bereid was zich via LimbU wel te engageren voor duurzame en sociale acties. Het project toont tegelijk hoe belangrijk draagvlak, een goed juridisch kader en gedeeld eigenaarschap zijn.
- TEMPO Time Credits in het Verenigd Koninkrijk bereikte in 2024 19.820 vrijwilligers. 37% van hen deed voordien zelden of nooit vrijwilligerswerk en 20% nam dankzij het systeem meer engagement op.
- Chiemgauer in Duitsland toont dan weer wat een lokale munt voor de lokale economie kan doen. De munt wordt gebruikt door 4.000 consumenten en 362 lokale ondernemers en koppelt lokale aankopen aan steun voor verenigingen.
Lokale munten kunnen dus heel verschillende dingen in beweging zetten: vrijwilligers activeren, buren verbinden, duurzaam gedrag stimuleren of geld langer lokaal laten circuleren. Het ontwerp moet wel passen bij het doel dat je wil bereiken.
Bekijk de voorbeelden:
Hoe start je zelf een lokale munt?
Een goede lokale munt begint niet bij de munt zelf. Begin bij de vraag: wat wil je veranderen of versterken?
Daarna bepaal je samen wie je wil betrekken, welke inzet je wil waarderen, hoe mensen munten kunnen verdienen en waarvoor ze die kunnen gebruiken. Ook partners, draagvlak en de praktische organisatie zijn belangrijk.
Muntuit helpt je om die keuzes stap voor stap te maken. We vertrekken vanuit je doel en je community en zoeken daarna welke aanpak en tools daarbij passen.
Aan de slag:
Verder lezen:
Wat kan een lokaal bestuur met een lokale munt doen?
Een lokaal bestuur kan een lokale munt inzetten om een concreet beleidsdoel te ondersteunen. Denk aan inwoners meer betrekken, vrijwilligers en burenhulp waarderen, duurzame keuzes stimuleren of de lokale economie versterken.
Muntuit helpt om zo'n beleidsdoel te vertalen naar een systeem dat werkt in de praktijk. Daarbij kijken we niet alleen naar de munt, maar ook naar de mensen die je wil bereiken, lokale partners, draagvlak en de manier waarop je impact opvolgt.
Een lokale munt wordt zo geen los project, maar een instrument binnen je lokaal beleid.
Aan de slag:
Bekijk praktijkvoorbeelden:
Praktische vragen
Is een lokale munt legaal?
Ja. Je kan een lokale munt op een legale manier organiseren. Je moet wel rekening houden met de juridische regels die passen bij jouw systeem.
Een lokale munt kan bijvoorbeeld onder de regels voor een waardebon voor meervoudig gebruik vallen. Afhankelijk van hoe je munt werkt, kunnen ook de regels rond elektronisch geld en vrijwilligerswerk belangrijk zijn.
Muntuit heeft Urbain zo ingericht dat het past binnen de kaders van de forfaitaire kostenvergoeding voor vrijwilligers en een waardebon voor meervoudig gebruik.
De precieze regels hangen af van wat je wil doen. Daarom is het slim om de juridische kant al bij het ontwerp van je munt mee te nemen.
Volgende stap: Bespreek je idee met Muntuit
Heb je software nodig voor een lokale munt?
Je kan een lokale munt ook zonder software starten. Een eenvoudig systeem kan ook werken met fysieke munten, bonnen of andere oplossingen. Maar onze ervaring leert dat een digitaal platform al snel veel werk uit handen neemt.
Software helpt om deelnemers en transacties te beheren, mensen en activiteiten aan elkaar te koppelen en de impact van je munt op te volgen. Ook administratie en rapportering worden eenvoudiger. Zo moet een communitywerker minder tijd steken in lijstjes en administratie en blijft er meer tijd over voor wat echt belangrijk is: mensen samenbrengen en je community versterken.
Muntuit ontwikkelde daarvoor Urbain. Het platform ondersteunt niet alleen het praktische beheer van een munt. In Urbain zijn ook de kaders rond vrijwilligerswerk en de waardebon voor meervoudig gebruik meegenomen. Zo hoef je die niet telkens opnieuw zelf te vertalen naar je werking.
Welke oplossing het best past, hangt af van je doel, je community en de schaal van je project. Daarom beginnen we niet bij de software, maar bij wat je wil bereiken.
Meer informatie: Urbain, software voor gemeenschapsmunten
Wat is Urbain en hoe werkt het?
Urbain is het digitale platform van Muntuit en Beaver & Eagle om een lokale munt te beheren.
Je beheert er deelnemers, activiteiten, munten en transacties mee. Deelnemers kunnen hun munten gebruiken in een webshop of ermee betalen bij deelnemende handelaars.
Urbain is bewust eenvoudig opgezet. Ook mensen die minder digitaal vaardig zijn, kunnen meedoen. Communitywerkers kunnen bijvoorbeeld zelf vrijwilligers aan activiteiten koppelen.
Meer informatie: Ontdek Urbain