Blog
Wat we kunnen leren van de Chiemgauer
Van klasexperiment tot bloeiende lokale munt. Wat maakt de Duitse Chiemgauer zo veerkrachtig, en wat kunnen wij leren van geld dat blijft rollen?
Binnen Muntuit duikt de naam Chiemgauer al jaren regelmatig op. Voor medeoprichters Hugo en Sander is het steevast één van onze favoriete voorbeelden wanneer we willen tonen dat geld ook anders kan. Een systeem dat lokaal werkt, structureel blijft bestaan en zijn meerwaarde bewijst. Dat zie je niet elke dag.
Daarom vroegen we aan Wim, één van onze vrijwilligers om zich eens te verdiepen in deze Duitse pioniersmunt. Wat maakt de Chiemgauer uniek? En wat kunnen wij eruit leren?
“Wat me meteen boeit”, zegt Wim, “is dat het vertrekt van een fundamenteel inzicht: geld is een afspraak binnen een groep. En afspraken kan je veranderen. Als je de spelregels verandert, krijg je een ander effect.”
Van klasopdracht tot lokale munt
De Chiemgauer zag in 2003 het levenslicht in Zuid-Duitsland, vanuit een eenvoudig klasexperiment. Economieleraar Christian Gelleri legde zijn leerlingen uit hoe geld werkt. Maar de klas wilde méér dan theorie: ze vroegen of je dan ook zelf ander geld kan maken. Gelleri besloot hen serieus te nemen. En zo begon een oefening die uitgroeide tot een munt met meer dan één miljoen omzet; gebruikt door 362 ondernemers en 4.000 consumenten.
De naam verwijst naar de regio Chiemgau. Maar het project gaat over veel meer dan geografie. De Chiemgauer is tegelijk betaalmiddel, bindingsmiddel en investeringsinstrument in de gemeenschap.
De inspiratie kwam van Silvio Gesell, een Duitse denker en handelaar uit het begin van de 20e eeuw. Gesell zag geld als iets wat in beweging moet blijven, niet als een goed om op te potten. Dat idee van ‘demurrage’, een kleine kost die je betaalt als je geld te lang bijhoudt, werd een centraal mechanisme in de Chiemgauer.
Geld dat blijft rollen
Zowel in papieren als digitale vorm stimuleert de Chiemgauer snelle doorstroom. Biljetten zijn slechts zes maanden geldig, tenzij ze verlengd worden via een sticker van 3%. Ook digitaal geldt na 90 dagen inactiviteit een kleine waardevermindering. Wie zijn geld laat liggen, verliest een beetje. Wie uitgeeft, versterkt de bedrijven. En finaal versterkt iedereen de regio.
“Die stimulans werkt écht,” zegt Wim. “Geld blijft niet vastzitten. Mensen kopen sneller lokaal. Bedrijven denken actiever na over waar ze hun aankopen doen.”
Een economie van geven en teruggeven
Bedrijven die Chiemgauer ontvangen, kunnen ermee betalen bij andere ondernemers, gebruiken voor aankoop van lokale producten, of deels uitkeren aan medewerkers. Willen ze omzetten naar euro, dan betalen ze een kleine bijdrage van 5%. Het cruciale detail: 3% van elke transactie gaat rechtstreeks naar een vereniging naar keuze.
“Wat ik mooi vind,” zegt Wim, “is hoe het een hele gemeenschap verbindt. Bedrijven kunnen lokale sportclubs, scholen, cultuurverenigingen… steunen simpelweg door de munt te gebruiken. Ze voelen zich geen donor, maar partner. Het systeem maakt engagement bijna vanzelfsprekend.”
Lokale veerkracht in cijfers
De impact? Die is meetbaar en indrukwekkend:
-
Meer dan 1 miljoen euro in omloop
-
362 lokale handelaars aangesloten
-
Meer dan 1 miljoen euro doorgeboekt naar verenigingen sinds 2003
-
4.000 actieve gebruikers
Drie lessen voor Vlaanderen
De Chiemgauer toont niet alleen dat het kan, maar ook hoe het kan. Drie inzichten blijven hangen:
- Goede doelen als motor voor betrokkenheid
De koppeling tussen gebruik en steun aan verenigingen is krachtig. Gebruikers kiezen zelf naar wie hun bijdrage gaat. Dat maakt van elke aankoop een kleine daad van solidariteit en verhoogt de motivatie om mee te doen.
- Een duurzaam verdienmodel is wél mogelijk
De circulatiestimulans en transactiekosten genereren structurele inkomsten. Die worden deels herverdeeld naar verenigingen, maar vormen ook een bron van financiële autonomie voor de organisatie achter de munt. Geen volledige afhankelijkheid van subsidies, maar een zelfdraaiend systeem.
- Samenwerking met banken is een hefboom, geen hindernis
De Chiemgauer werkt samen met regionale banken die zichtrekeningen aanbieden in de munt. Dat zorgt voor gebruiksgemak en legitimiteit. De munt blijft complementair, maar is ingebed in de echte economie.
“Voor mij is dit misschien wel de grootste les,” zegt Wim. “De Chiemgauer is niet alleen een sociaal project, het is ook financieel slim opgezet. Dat maakt het robuust en duurzaam.”
👉 Benieuwd hoe dit ook bij jullie kan werken? We denken graag mee.
Mail naar benoit@muntuit.be
