Community Wealth Building: bouwen aan een sterke en democratische lokale economie

Community Wealth Building (CWB) is een internationale beweging die lokale gemeenschappen sterker maakt door rijkdom zoveel mogelijk lokaal te houden. In plaats van winst te laten wegvloeien naar grote bedrijven of investeerders, stimuleert Community Wealth Building dat mensen, organisaties en lokale overheden samen aan een sterke, democratische en veerkrachtige lokale economie bouwen.

Wat is Community Wealth Building?

De term Community Wealth Building werd rond 2005 ontwikkeld door de Democracy Collaborative in Cleveland (Ohio, Verenigde Staten). Het concept ontstond vanuit de vaststelling dat gemeenschappen weliswaar aanzienlijke economische waarde creëren, maar dat een groot deel van die rijkdom wegvloeit naar afwezige eigenaars, speculatieve investeerders en multinationale ondernemingen, zoals internationale winkelketens.

Waarom is Community Wealth Building nodig?

In de gangbare economie functioneren lokale gemeenschappen vaak als plaatsen waar economische waarde wordt gecreëerd, maar niet behouden. Externe bedrijven, vastgoedontwikkelaars en financiële instellingen onttrekken een aanzienlijk deel van die lokaal gecreëerde rijkdom, waardoor de lokale economie verarmt. Community Wealth Building wil die dynamiek omkeren door ervoor te zorgen dat de rijkdom die binnen een gemeenschap wordt opgebouwd ook zoveel mogelijk lokaal blijft circuleren en ten goede komt aan haar inwoners.

Centraal in deze benadering staan lokaal verankerde organisaties en ondernemingen. Dat omvat onder meer lokale handelaars, coöperaties, kredietunies, community land trusts die grond aan de speculatie onttrekken, en een aankoopbeleid van grote instellingen – zoals ziekenhuizen, universiteiten en lokale overheden – dat bewust lokale ondernemingen ondersteunt.

Community Wealth Building wordt vaak gezien als een brug tussen lokaal overheidsbeleid, de sociale en solidaire economie en nieuwe vormen van economisch burgerschap.

De vijf pijlers van Community Wealth Building

Community Wealth Building steunt op vijf onderling verbonden pijlers:

1. Progressieve aanbestedingen (Progressive Procurement)

De aankoopkracht van grote lokale instellingen – zoals gemeenten, ziekenhuizen en universiteiten – wordt bewust ingezet om lokale ondernemingen te ondersteunen. Zo worden lokale economische kringlopen versterkt en blijft meer economische waarde binnen de regio.

2. Rechtvaardig gebruik van grond en vastgoed (Just Use of Land and Property)

Deze pijler wil grondspeculatie en het duurder worden van buurten waardoor bewoners moeten vertrekken (‘gentrificatie’) tegengaan door gemeenschappen meer controle te geven over grond en vastgoed. Dat is bijzonder relevant in regio’s waar nog commons bestaan, zoals delen van Schotland, waar land en natuurlijke rijkdommen steeds meer onder druk staan door privatisering en speculatie. Een bekend voorbeeld zijn community land trusts, die grond aankopen en permanent aan de speculatieve markt onttrekken. Op die grond kunnen vervolgens betaalbare woningen worden gebouwd.

3. Eerlijk werk (Fair Work)

Het bevorderen van leefbare lonen, sterke werknemersrechten, goede arbeidsomstandigheden en meer inspraak en medezeggenschap van werknemers op de werkvloer.

4. Inclusieve en democratische ondernemingen (Inclusive and Democratic Enterprise)

Het ondersteunen van werknemerscoöperaties, consumentencoöperaties, sociale ondernemingen, gemeenschapsbedrijven, gemeentelijke ondernemingen, steward-owned ondernemingen (bedrijven waarvan de missie belangrijker is dan aandeelhouderswinst), commons en andere vormen van democratisch eigendom.

5. Lokaal verankerde financiering (Locally Rooted Finance of Community Finance)

Financiële middelen worden gericht ingezet ten dienste van de reële economie via publieke banken, gemeenschapsbanken, kredietcoöperaties, lokale investeringsfondsen en andere maatschappelijke financiële instellingen. Ook complementaire munten maken deel uit van deze pijler.

Community Wealth Building en Muntuit

Community Wealth Building staat niet op zichzelf. Verschillende bewegingen en praktijken sluiten nauw aan bij deze visie, zoals de commonsbeweging, Community Land Trusts (CLT’s), steward-owned ondernemingen, Public-Common Partnerships, coöperaties, complementaire munten en lokale veerkrachtinitiatieven zoals Transition Towns. Hoewel deze initiatieven elk hun eigen geschiedenis en accenten hebben, delen ze dezelfde overtuiging: een sterke lokale economie ontstaat wanneer mensen meer zeggenschap krijgen over de rijkdom die ze samen creëren.

Binnen dit bredere landschap ziet Muntuit lokale munten en andere vormen van Doelgericht Geld als één van de instrumenten waarmee Community Wealth Building concreet vorm krijgt. Ze helpen om waarde zichtbaar te maken, lokaal te laten circuleren en samenwerking tussen burgers, organisaties en overheden te versterken. Zo bouwen communities stap voor stap aan een democratische en veerkrachtige lokale economie.

Ontdek hoe je de lokale economie versterkt