Community Wealth Building: lessen uit Preston voor lokale besturen

Hoe bouw je aan een robuuste lokale economie in tijden van besparing?

Lokale besturen voelen vandaag de druk van besparingen. Er is minder geld beschikbaar, terwijl de verwachtingen en noden van burgers toenemen. De centrale vraag: hoe realiseer je maximale maatschappelijke impact met beperkte middelen?

Een antwoord daarop ligt in Community Wealth Building (CWB). Dat is een vernieuwende aanpak voor lokale besturen die de lokale economie versterkt door ervoor te zorgen dat geld en waarde in de gemeenschap blijven circuleren, in plaats van weg te vloeien naar externe spelers. De stad Preston doet het al jaren, met succes!

Illustratie door Rory Seaford van “The Creative Element”

Wat is Community Wealth Building?

CWB draait rond het versterken van de lokale economie vanuit de middelen die er al zijn. Niet door te wachten op externe investeerders, maar door lokale instellingen, de zogenaamde ankerinstellingen (organisaties en bedrijven die hun werking niet kunnen verhuizen naar een andere regio zoals lokale besturen, scholen, ziekenhuizen, universiteiten…) actiever in te schakelen. Dat betekent: hun aankoopbeleid, personeelsbeleid en gebruik van eigendommen bewust inzetten om meer lokale welvaart en sociale impact te creëren.

Het is geen nieuw project naast het bestaande beleid. CWB is een manier om bestaande middelen slimmer te verbinden en te richten op lokaal welzijn.

Deze aanpak steunt op vijf strategieën:

1. Divers & inclusief eigenaarschap: stimulansen voor meer ondernemingen in handen van de lokale community: coöperaties, lokale ondernemingen, burgerinitiatieven…
2. Lokaal financieel kapitaal: spaargeld, pensioenfondsen en investeringen zo sturen dat ze de lokale economie versterken, bijvoorbeeld door een lokale munt te hanteren of fondsen lokaal te beleggen.
3. Eerlijke arbeid: lokale jobs met leefbaar loon, kansen voor wie moeilijk toegang heeft tot de arbeidsmarkt.
4. Progressieve aanbestedingen: lokale kmo’s en sociale ondernemingen voorrang geven bij opdrachten. Dit garandeert dat het kapitaal van de community langer lokaal blijft.
5. Sociaal gebruik van eigendommen: publieke gronden en gebouwen inzetten voor brede maatschappelijke meerwaarde. Lokale besturen kunnen dit bijvoorbeeld doen door leegstaande panden ter beschikking te stellen aan sociale ondernemingen of gronden open te stellen voor stadslandbouw. Ook hier kan een gemeenschapsmunt als hefboom dienen.

Kort gezegd: CWB houdt de waarde die we samen creëren in de community, en laat die opnieuw rondgaan.

https://www.youtube.com/watch?v=iNQKaDYtmjs

Het Preston-model: inspiratie uit Engeland

De stad Preston (UK) is intussen een internationaal voorbeeld van hoe CWB werkt in de praktijk. Het verhaal begon na de financiële crisis van 2008. Het stadsbestuur besloot toen om een ander economisch pad te volgen en klopte aan bij CLES (Centre for Local Economic Strategies). Sindsdien is het een gedeeld traject geworden, gedragen door verschillende stadsdiensten samen met lokale ankerinstellingen zoals scholen, ziekenhuizen en de universiteit. En daar ligt ook de kracht van CWB: de samenwerking tussen alle ankerinstellingen die samen de lokale economie vormen.

Enkele resultaten:

• Meer lokale bestedingen: het aandeel van aanbestedingen dat in Preston zelf bleef, steeg van 5% naar 18%. In de bredere regio Lancashire ging dat van 39% naar bijna 80%, indrukwekkend!
• 200 miljoen pond extra werd zo in de lokale economie gehouden.
• Nieuwe coöperaties en initiatieven bloeiden op, o.a. in voeding, digitale sector en energie.

In 2018 werd Preston zelfs uitgeroepen tot “Most Improved City in the UK” dankzij betere werkgelegenheid en sociale mobiliteit. Hun succes is niet gebaseerd op externe financiering, maar op een slimme heroriëntatie van bestaande middelen.

En Vlaanderen?

Ook hier staan lokale besturen voor dezelfde uitdagingen: druk op budgetten, stijgende ongelijkheid, en de nood om burgers meer te betrekken.

Het Preston-model toont dat lokale besturen een hefboom hebben die ze vaak onderschatten. Door bewust in te kopen, eerlijk werk te stimuleren en publieke eigendommen in te zetten voor maatschappelijke doelen, kunnen ze hun lokale economie versterken en tegelijk sociale rechtvaardigheid bevorderen. Ook Doelgericht Geld of complementaire munten passen in deze logica: ze houden waarde lokaal in omloop en versterken de verbinding tussen inzet en lokaal welzijn.

Community Wealth Building is een praktisch en bewezen alternatief voor klassieke economische ontwikkeling

Meer weten of benieuwd hoe je er zelf mee aan de slag kan? Neem contact op met Benoit via benoit@muntuit.be.

Bronnen en meer info

Meer info over de praktijkcase en resultaten Community Wealth Building in Preston.

Meer info over Community Wealth Building en het Preston-model in het algemeen.

Meer info over publieke aanbestedingen en het Urbact-project.